Một cửa hàng mỹ phẩm có fanpage, có gian hàng Shopee, thêm cửa hàng ở quận 3 và một website riêng là chuyện rất bình thường. Nhưng mô hình bán hàng đa kênh chỉ có lợi khi đơn hàng, tồn kho và giá bán giữa các kênh không đá nhau. Bài viết của MinhDigi này mô tả các mô hình phổ biến, cách chọn theo nguồn lực và cách triển khai từng bước. Nếu website là kênh bạn muốn đầu tư lâu dài, có thể tham khảo thêm dịch vụ SEO tổng thể để kênh này kéo khách tự nhiên.
Mô hình bán hàng đa kênh là gì?
Bán hàng đa kênh (multichannel) là việc doanh nghiệp bán cùng một nhóm sản phẩm qua nhiều kênh: website, Facebook, TikTok, Zalo, sàn thương mại điện tử và cửa hàng thực tế. Mỗi kênh là một nơi khách có thể xem hàng và đặt mua.
Điểm cần nhớ là các kênh có thể chạy độc lập. Shop có thể để nhân viên A quản lý Shopee với bảng giá riêng, nhân viên B trả lời inbox Facebook và chốt đơn bằng một file Excel khác. Vẫn gọi là đa kênh, nhưng dữ liệu không nối với nhau.
Đây là chỗ khác với bán hàng hợp kênh (omnichannel). Omnichannel kết nối các kênh thành một trải nghiệm liền mạch: khách xem hàng trên website, hỏi qua Zalo, rồi ra cửa hàng nhận hàng mà không phải nói lại từ đầu, vì mọi kênh dùng chung dữ liệu khách và đơn. Multichannel thiên về mở rộng nơi bán, omnichannel thiên về liên thông trải nghiệm. Hai khái niệm không thay thế nhau, và nhiều doanh nghiệp nhỏ bắt đầu bằng multichannel rồi mới tiến dần sang omnichannel.
Các mô hình bán hàng đa kênh phổ biến
Bán hàng qua website và mạng xã hội
Website là nơi chứa thông tin đầy đủ về sản phẩm, chính sách, bảo hành và nhận đơn. Khách tìm trên Google sẽ vào đây. Facebook, TikTok, Zalo làm nhiệm vụ khác: giới thiệu sản phẩm bằng video ngắn, livestream, trả lời tin nhắn và chăm sóc sau bán.
Ví dụ một shop nội thất nhỏ đăng video bố trí phòng khách trên TikTok, đặt link về trang danh mục trên website, còn khách cần tư vấn kích thước thì nhắn Zalo. Mỗi kênh có việc riêng nên không giẫm chân nhau. Với mô hình này, trang đích nên được thiết kế để khách từ mạng xã hội vào là hiểu ngay cần làm gì tiếp theo (xem thêm bài landing page là gì).
Bán hàng qua website và sàn thương mại điện tử
Shopee, Lazada hay TikTok Shop có sẵn lượng người mua và hệ thống thanh toán, vận chuyển. Đổi lại, bạn chịu phí sàn, cạnh tranh giá trực tiếp với người bán khác và không sở hữu dữ liệu khách hàng đầy đủ.
Website riêng thì ngược lại: tốn công kéo traffic nhưng khách và dữ liệu thuộc về bạn, biên lợi nhuận không bị chia cho sàn. Cách phân vai thường gặp là dùng sàn để tìm khách mới và bán nhanh các mã dễ so sánh giá, còn website dành cho khách quen, combo, hàng có tư vấn và các chương trình riêng. Cần quy định rõ giá ở hai nơi để khách không thấy chênh lệch rồi nghi ngờ.
Kết hợp cửa hàng trực tiếp với kênh online
Mô hình này hợp với doanh nghiệp bán lẻ có mặt bằng: tiệm kính, cửa hàng điện máy nhỏ, nhà thuốc, quán cà phê rang xay. Khách vào cửa hàng để xem, thử, mua ngay. Sau đó cửa hàng giữ liên lạc qua Zalo OA hoặc fanpage để báo hàng mới và nhắc mua lại.
Chiều ngược lại cũng xảy ra: khách xem sản phẩm online, hỏi tồn kho rồi ghé cửa hàng lấy. Nếu tồn kho online không khớp với thực tế ở cửa hàng, khách đến nơi mà hết hàng, đó là lúc bạn mất khách. Vì vậy mô hình này đòi hỏi cập nhật tồn kho đều đặn.
Mô hình bán hàng đa kênh có hệ thống quản lý tập trung
Khi số đơn mỗi ngày đủ nhiều để nhập tay không xuể, doanh nghiệp dùng phần mềm quản lý bán hàng gom đơn, sản phẩm, tồn kho và thông tin khách từ nhiều kênh về một chỗ. Đơn bán ở Shopee tự trừ tồn kho, bán ở cửa hàng cũng trừ, nên ít xảy ra chuyện bán quá số lượng có.
Nhưng quản lý tập trung chưa phải omnichannel. Bạn có thể thấy hết đơn trên một màn hình mà khách vẫn phải khai lại thông tin khi chuyển kênh, vẫn nhận hai mức giá khác nhau. Phần mềm giải quyết vận hành nội bộ, còn trải nghiệm của khách phải được thiết kế riêng.
Ưu điểm và hạn chế của bán hàng đa kênh
Ưu điểm dễ thấy nhất là phạm vi tiếp cận rộng hơn. Mỗi kênh có tệp khách khác nhau: người thích lướt TikTok, người quen săn sale trên sàn, người tìm kỹ trên Google rồi mới mua. Có nhiều cửa bán thì cơ hội ra đơn nhiều hơn, và khi một kênh bị đổi thuật toán, tăng phí hay khóa tài khoản, doanh thu không đổ sập cùng lúc.
Hạn chế nằm ở khối lượng việc. Mỗi kênh thêm vào là thêm nội dung phải đăng, tin nhắn phải trả, đơn phải đóng và đối soát phải làm. Nếu quản lý rời rạc sẽ xuất hiện các vấn đề quen thuộc:
- Chênh lệch giá: cùng một sản phẩm, website bán giá này, sàn chạy khuyến mãi giá khác, khách so sánh và phàn nàn.
- Sai lệch tồn kho: bán trùng một món ở hai kênh, một đơn phải hủy.
- Khó tính lợi nhuận: doanh thu cộng lại trông đẹp nhưng sau khi trừ phí sàn, phí quảng cáo, phí vận chuyển và nhân sự thì có kênh đang lỗ.
Cho nên số kênh nhiều không đồng nghĩa với kết quả tốt. Điều quyết định là bạn có đủ năng lực vận hành đều các kênh đó hay không.
Cách lựa chọn mô hình bán hàng đa kênh phù hợp
Không có mô hình đúng cho mọi doanh nghiệp, và không cần có mặt trên mọi nền tảng. Có thể đi qua năm câu hỏi sau:
- Khách hàng mục tiêu: họ tìm hiểu và mua ở đâu? Khách mua máy móc công nghiệp thường tìm trên Google và gọi điện, ít khi mua qua livestream. Khách mua đồ gia dụng giá mềm lại quen sàn.
- Đặc điểm sản phẩm: giá trị đơn, tần suất mua và mức cần tư vấn. Hàng giá cao, mua một lần cần website và tư vấn viên. Hàng tiêu dùng mua lặp lại hợp với sàn và nhắn tin chăm sóc.
- Ngân sách và nhân sự: hai người làm không nên mở năm kênh. Mỗi kênh cần người phụ trách thật sự, không phải “ai rảnh thì trả lời”.
- Khả năng vận hành: bạn có quy trình đóng gói, đối soát, xử lý đổi trả ổn định chưa? Nếu một kênh đã làm doanh nghiệp quá tải thì chưa nên thêm kênh nữa.
- Mục tiêu kinh doanh: kênh nào để tăng nhận diện, kênh nào để ra đơn, kênh nào để giữ khách cũ. Một kênh không nên gánh cả ba mục tiêu.
Với doanh nghiệp mới, cách an toàn là chọn một kênh chính và một kênh phụ, chạy ổn rồi mới thêm. Nếu kênh phụ là quảng cáo trả phí, hãy xem bài chạy ads hiệu quả để tránh đốt ngân sách ngay từ đầu.
Cách triển khai mô hình bán hàng đa kênh hiệu quả
- Đánh giá các kênh đang có: liệt kê từng kênh, doanh thu, chi phí, số đơn trong 3 đến 6 tháng gần nhất. Kênh nào bạn mở ra rồi bỏ không chăm cũng nên ghi nhận.
- Chọn kênh ưu tiên: dựa vào nơi khách của bạn thực sự mua và mục tiêu kinh doanh, không dựa vào việc đối thủ đang có kênh nào.
- Chuẩn hóa thông tin: tên sản phẩm, mô tả, hình ảnh, giá, chính sách đổi trả, bảo hành phải thống nhất. Giá khác nhau giữa các kênh phải có lý do rõ (ví dụ combo riêng trên website).
- Thiết lập quy trình đơn hàng: ai nhận đơn, ai kiểm tồn, ai đóng gói, trả lời chăm sóc sau bán trong bao lâu. Viết ra giấy hoặc tài liệu chung.
- Theo dõi theo từng kênh: doanh thu, chi phí, tỷ lệ chuyển đổi và lợi nhuận sau chi phí. Bài chỉ số đo lường hiệu quả marketing giúp bạn chọn đúng chỉ số cần nhìn.
- Mở rộng và cắt giảm: kênh nào lãi đều thì tăng đầu tư, kênh nào lỗ kéo dài mà không có vai trò khác (như tạo nhận diện) thì giảm hoặc dừng.
Trong thực tế, bước 3 và bước 4 hay bị bỏ qua vì thấy tốn thời gian, nhưng đây là nơi phát sinh phần lớn sự cố khi số kênh tăng lên.
Mô hình bán hàng đa kênh phù hợp là mô hình bạn vận hành nổi: có thể là website kèm fanpage, có thể là sàn kèm cửa hàng, hoặc hệ thống quản lý tập trung khi đơn đã nhiều. Hãy bắt đầu từ những kênh khách của bạn đang dùng, đo kết quả từng kênh rồi mới mở thêm. Website vẫn là kênh bạn sở hữu hoàn toàn, nên việc SEO website để kéo khách từ Google và quảng cáo để mở thêm nguồn truy cập sẽ hỗ trợ tốt cho các kênh còn lại. Nếu chưa có website chuẩn để làm điểm tựa, có thể xem dịch vụ thiết kế website của MinhDigi.


